Đau đầu do căng thẳng: dấu hiệu đỏ không nên massage

Đau âm ỉ quanh trán, cảm giác bị siết hai bên đầu và cổ vai căng sau một ngày làm việc thường được gọi là “đau đầu do căng thẳng”. Nhưng không phải cơn đau đầu nào xuất hiện cùng stress cũng là đau đầu dạng căng thẳng, và massage không thể xác định nguyên nhân.

Khi tìm hiểu về đau đầu căng thẳng và dấu hiệu nguy hiểm, điều quan trọng nhất là biết lúc nào có thể nghỉ ngơi, theo dõi và lúc nào phải dừng massage để tìm trợ giúp y tế.

Cần nhớ: Không massage nếu đau đầu xuất hiện đột ngột và dữ dội, kèm sốt hoặc cứng cổ, lú lẫn, co giật, tê yếu, nói khó, mất thăng bằng, nhìn đôi hoặc xảy ra sau chấn thương. Đây là những tình huống cần được đánh giá y tế, không nên cố “day cho thông”.

Đau đầu dạng căng thẳng thường có biểu hiện thế nào?

Thuật ngữ chuyên môn phù hợp hơn là đau đầu dạng căng thẳng, tiếng Anh là tension-type headache. Mayo Clinic mô tả tình trạng này thường gây đau nhẹ đến vừa, với cảm giác như một dải băng siết quanh đầu.^[1]

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Đau âm ỉ thay vì đau nhói hoặc giật theo nhịp.
• Cảm giác nặng, siết hoặc có áp lực ở trán, hai bên hay phía sau đầu.
• Da đầu, cơ cổ hoặc vai có thể nhạy đau.
• Cơn đau thường không tăng rõ khi đi bộ hoặc vận động nhẹ thông thường.
• Thường không kèm buồn nôn hoặc nôn.
• Thông thường không có triệu chứng thần kinh như yếu tay chân hoặc nói khó.

Tuy vậy, đau đầu dạng căng thẳng và migraine nhẹ đôi khi khó phân biệt. Một người không nên tự chẩn đoán chỉ vì cơn đau xuất hiện sau ngày làm việc căng thẳng.

Có phải cơ cổ vai co cứng gây ra toàn bộ cơn đau?

Không nên giải thích đơn giản như vậy. Trước đây, đau đầu dạng căng thẳng thường được cho là do cơ mặt, đầu và cổ co cứng. Hiện nay, nguyên nhân vẫn chưa được hiểu đầy đủ; hệ thống xử lý đau trở nên nhạy hơn và sự nhạy đau của cơ có thể cùng tham gia.^[1]

Stress là một yếu tố khởi phát thường được báo cáo, nhưng đau đầu còn có thể liên quan đến:

• Thiếu ngủ hoặc thay đổi giờ ngủ.
• Bỏ bữa, mất nước.
• Ngồi lâu và tư thế màn hình không phù hợp.
• Mỏi mắt.
• Dùng caffeine hoặc rượu không ổn định.
• Lạm dụng thuốc giảm đau.
• Migraine hoặc một nguyên nhân sức khỏe khác.

Vì vậy, massage có thể giúp một số người cảm thấy thư giãn tạm thời, nhưng không chứng minh rằng nguyên nhân cơn đau đã được xử lý.

Dấu hiệu đỏ nào phải dừng massage ngay?

Các dấu hiệu dưới đây không luôn đồng nghĩa với một bệnh nguy hiểm, nhưng chúng làm tăng khả năng cơn đau có nguyên nhân thứ phát cần được đánh giá. Kỹ thuật viên spa không nên tiếp tục massage để “xem có đỡ không”.

Mayo Clinic khuyến nghị cấp cứu khi đau đầu đột ngột và rất dữ dội; đau kèm sốt, cứng cổ, lú lẫn, co giật, nhìn đôi, yếu, tê hoặc nói khó; hay đau sau chấn thương đầu và ngày càng nặng.^[1]

Đau đầu sét đánh là gì?

Đau đầu sét đánh là cơn đau rất dữ dội xuất hiện đột ngột và đạt cường độ tối đa trong thời gian rất ngắn. NICE xem cơn đau đột ngột đạt mức tối đa trong vòng khoảng 1–5 phút là một dấu hiệu đỏ cần loại trừ xuất huyết dưới nhện và những nguyên nhân mạch máu khác.^[2]

Không nên:

• Massage mạnh vùng đầu và cổ.
• Bấm huyệt để chờ cơn đau giảm.
• Tự lái xe đến bệnh viện.
• Uống thuốc rồi nằm chờ nếu đây là cơn đau đột ngột, dữ dội khác thường.

Hãy gọi cấp cứu hoặc nhờ người khác đưa đi cấp cứu.

Những trường hợp không cấp cứu nhưng vẫn nên khám trước khi massage

Một số biểu hiện không nhất thiết yêu cầu gọi cấp cứu ngay, nhưng không phù hợp để spa tiếp tục massage như một dịch vụ thư giãn:

• Cơn đau mới xuất hiện sau tuổi 50.
• Đau ngày càng thường xuyên hoặc tăng dần về cường độ.
• Kiểu đau thay đổi rõ so với những lần trước.
• Đau tăng khi ho, hắt hơi, cúi xuống, rặn hoặc vận động.
• Đau thay đổi nhiều khi nằm xuống hoặc đứng lên.
• Đau kèm nôn tái diễn.
• Đau quanh mắt kèm mắt đỏ hoặc giảm thị lực.
• Đau vùng thái dương kèm đau hàm khi nhai hoặc da đầu nhạy đau, đặc biệt ở người trên 50 tuổi.
• Đang mang thai hoặc mới sinh và xuất hiện kiểu đau đầu mới.
• Có ung thư, suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc chống đông.
• Phải dùng thuốc giảm đau thường xuyên hoặc trên hai lần mỗi tuần.

American Headache Society liệt kê các yếu tố như triệu chứng toàn thân, dấu hiệu thần kinh, khởi phát đột ngột, đau đầu mới sau tuổi 50, đau tiến triển, thay đổi theo tư thế hoặc bị kích hoạt bởi ho và rặn trong nhóm dấu hiệu đỏ cần đánh giá nguyên nhân thứ phát.^[3]

Khi nào massage thư giãn có thể được cân nhắc?

Massage nhẹ chỉ nên được cân nhắc khi cơn đau:

• Ở mức nhẹ hoặc vừa.
• Xuất hiện từ từ, không phải đột ngột.
• Có kiểu đau quen thuộc đã từng xảy ra.
• Giống cảm giác siết hoặc nặng quanh đầu.
• Không kèm sốt, chấn thương hay triệu chứng thần kinh.
• Khách vẫn tỉnh táo, giao tiếp và vận động bình thường.
• Khách tự nguyện và cảm thấy thoải mái với việc massage.

Ngay cả khi đáp ứng các điều kiện trên, massage vẫn chỉ là hoạt động hỗ trợ thư giãn. Kỹ thuật viên không được khẳng định khách “bị đau đầu căng thẳng” nếu chưa có đánh giá y khoa.

Khi nào phải dừng giữa buổi massage?

Dịch vụ cần dừng ngay nếu khách xuất hiện:

• Đau đầu tăng nhanh hoặc chuyển sang đau dữ dội.
• Chóng mặt, choáng hoặc muốn ngất.
• Buồn nôn hoặc nôn.
• Tê mặt, tê tay hoặc yếu tay chân.
• Khó nói, nhìn mờ hoặc nhìn đôi.
• Mất thăng bằng hoặc không ngồi dậy vững.
• Đau cổ tăng mạnh khi thay đổi tư thế.
• Ho, khó thở hoặc phản ứng với tinh dầu, hương liệu.

Không nên cho khách nằm nghỉ tại spa quá lâu để chờ triệu chứng qua đi nếu có dấu hiệu thần kinh hoặc đau dữ dội. Hãy chuyển sang quy trình hỗ trợ y tế phù hợp.

Vì sao không nên massage mạnh hoặc bẻ cổ?

Cảm giác đau khi ấn không chứng minh rằng đã tìm thấy “điểm tắc”. Lực quá mạnh có thể làm khách gồng cơ, đau tăng, chóng mặt hoặc khó mô tả sự thay đổi của triệu chứng.

Khi khách đang đau đầu, cần tránh:

• Bẻ, xoay hoặc giật cổ với tốc độ cao.
• Ấn sâu vào vùng cổ trước hoặc vùng đang đau nhói.
• Cố làm mạnh vì cho rằng phải “đau mới thông”.
• Kéo tóc hoặc tác động mạnh lên thái dương.
• Dùng dầu nóng, menthol hoặc tinh dầu đậm đặc để che cảm giác đau.

Cảm giác nóng hoặc mát mạnh không phải bằng chứng cơn đau đang được điều trị.

Quy trình sàng lọc đau đầu trước dịch vụ tại THAVIA

Trước khi gội đầu dưỡng sinh hoặc massage đầu – cổ – vai, kỹ thuật viên nên hỏi ngắn gọn nhưng rõ ràng:

1. Cơn đau bắt đầu khi nào? Đột ngột hay tăng từ từ?
2. Mức đau hiện tại và đây có phải cơn đau nặng nhất từng gặp không?
3. Kiểu đau này đã từng xuất hiện hay hoàn toàn mới?
4. Có sốt, cứng cổ, buồn nôn, nôn hoặc chấn thương gần đây không?
5. Có tê yếu, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt hoặc mất thăng bằng không?
6. Khách đang mang thai, mới sinh, dùng thuốc chống đông hay có bệnh nền đặc biệt không?
7. Massage nhẹ có làm khách dễ chịu hay khiến đau tăng?

Nếu câu trả lời gợi ý dấu hiệu đỏ, THAVIA nên từ chối hoặc dừng dịch vụ và khuyên khách tìm trợ giúp y tế phù hợp. Có thể xem thêm bài khi nào THAVIA từ chối dịch vụ và khuyên khách đi khám.

Khách đang đau đầu nên tự chăm sóc thế nào?

Nếu cơn đau nhẹ, quen thuộc và không có dấu hiệu đỏ, có thể thử:

• Nghỉ ở nơi yên tĩnh.
• Uống đủ nước.
• Ăn nhẹ nếu đã bỏ bữa.
• Tạm rời màn hình và điều chỉnh tư thế.
• Thả lỏng hàm, vai và hít thở tự nhiên.
• Chườm ấm hoặc mát tùy cảm giác dễ chịu.
• Ghi lại thời điểm, mức độ đau, giấc ngủ, bữa ăn và thuốc đã dùng.

NHS khuyến nghị theo dõi y tế nếu đau đầu tái diễn, không cải thiện khi tự chăm sóc hoặc ngày càng nặng.^[4] Không nên dùng thuốc giảm đau thường xuyên mà không trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ, vì lạm dụng thuốc cũng có thể góp phần gây đau đầu.

Massage có điều trị đau đầu dạng căng thẳng không?

Massage có thể giúp một số người cảm thấy cổ vai nhẹ hơn và giảm chú ý vào cơn đau trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, mức đáp ứng khác nhau và massage không thay thế:

• Chẩn đoán đúng loại đau đầu.
• Điều chỉnh giấc ngủ, bữa ăn và lượng nước.
• Quản lý stress và tư thế làm việc.
• Điều trị migraine hoặc bệnh lý thần kinh.
• Đánh giá y tế khi đau đầu tái diễn hoặc thay đổi.

Nếu stress thường đi cùng cảm giác nặng đầu và căng cổ vai, bạn có thể đọc thêm bài stress khiến đầu nặng, cổ vai căng như thế nào.

Câu hỏi thường gặp

Đau hai bên đầu có chắc là đau đầu dạng căng thẳng không?

Không. Vị trí đau chỉ là một phần thông tin. Cần xem thêm cách khởi phát, cường độ, triệu chứng đi kèm và sự thay đổi so với các cơn trước.

Đau đầu kèm cổ cứng có nên massage không?

Nếu cổ cứng đi kèm sốt, đau đầu dữ dội, lú lẫn, phát ban hoặc sợ ánh sáng, cần đánh giá y tế khẩn cấp. Nếu cổ căng nhẹ sau ngồi lâu nhưng không có dấu hiệu đỏ, chỉ nên massage nhẹ và dừng nếu đau tăng.

Đau đầu sau khi làm việc máy tính có đi gội dưỡng sinh được không?

Có thể cân nhắc nếu đau nhẹ, xuất hiện từ từ, quen thuộc và không có dấu hiệu đỏ. Vẫn cần sàng lọc trước khi thực hiện và không nên dùng dịch vụ để thay thế việc khám nếu đau tái diễn.

Massage càng đau càng hiệu quả có đúng không?

Không. Đau tăng, chóng mặt, buồn nôn hoặc tê là lý do để giảm lực hoặc dừng dịch vụ, không phải dấu hiệu “đang khai thông”.

Cơn đau giảm sau massage có nghĩa là không nguy hiểm?

Không. Việc đau tạm giảm không đủ để loại trừ nguyên nhân nghiêm trọng. Cách khởi phát và các dấu hiệu đi kèm vẫn là yếu tố quan trọng.

Đau đầu thường xuyên có nên massage mỗi tuần không?

Nên được bác sĩ đánh giá trước khi xem massage là thói quen xử lý cơn đau. Mayo Clinic khuyên đi khám nếu đau đầu làm gián đoạn sinh hoạt hoặc phải dùng thuốc giảm đau hơn hai lần mỗi tuần.

Kết luận

Đau âm ỉ, cảm giác siết quanh đầu và nhạy đau vùng cổ vai có thể phù hợp với đau đầu dạng căng thẳng, nhưng spa không thể xác định chẩn đoán chỉ qua mô tả hoặc sờ cơ.

Khi đánh giá đau đầu căng thẳng và dấu hiệu nguy hiểm, hãy ưu tiên quy tắc an toàn: đau đột ngột dữ dội, sốt cứng cổ, chấn thương, lú lẫn, co giật, tê yếu, nói khó, mất thăng bằng hoặc thay đổi thị lực đều là lý do không massage và cần trợ giúp y tế.